खापरपणजीच्या गोष्टी -२

गोष्ट दुसरी

एका बाईच्या नवऱ्याला कोकणात करतात तसे ज्यांना आपण मालवणी वडे म्हणतो ते वडे फार आवडत. नवऱ्यासाठी ते वडे करायचं या सखूबाईने ठरवलं. ते कसे करतात ते तर माहीत नाही, म्हणून ती शेजारच्या म्हाताऱ्या विधवा आजींकडे गेली. आजींनी सगळी कृती प्रेमाने सांगितली. पण या सखूबाईला एक वाईट खोड होती. कुणी काही समजावून सांगू लागलं की ती म्हणायची “ते मला माहीताय.” आजींनी तांदूळ कसे धुवून घ्यायचे, डाळ कशी धुवून घ्यायची, मग कसे वाळवून घेऊन त्यात धणे, जिरे, बडीशेप, मेथी घालायची असं सगळं सांगून पीठ कसं मळायचं इथवर संगळं सांगितलं. मधूनमधून ही सखूबाई म्हणत राहिली. “ते मला माहीताय.”. तेव्हा आजींनी विचार केला हिला पुढचं सगळं माहीत असेलच. त्यामुळे वडे थापून तळायचे इतकं सांगून त्या आपल्या कामाला लागल्या. सखूबाई घरी आली. निगुतीने पीठ तयार केलं. मळलं. वडे थापले आणि चुलीवर कढई ठेवली. कढईत तेल टाकलं. मग त्यात वडे सोडले तर वडे काही फुगेनात. ती विचार करू लागली. मग तिच्या मनात आलं की शेजारच्या आजी बोडक्या आहेत ना ( विधवा बायकांच्या डोक्यावरचे केस भादरायची पद्धत असल्याने आजींच्या डोक्यावर केस नव्हते) म्हणून त्यांचे वडे फुगतात. मग तिने एक कातर घेतली आणि आपले केस जमतील तसे कापून टाकले. मग आजींसारखे लाल आलवणाचे लुगडे नेसून पदर घेतला. इतक्या वेळात तेल अगदी चांगलंच गरम झालं आणि वडे गरगरून फुगू लागले. इतक्यात सखूबाईचा नवरा आला. त्याला काही कळेना बायको कुठे गेली. सखूबाईची आईही विधवा होती. पाटावर वडे तळत बसलेल्या सखूबाईला सासू समजून तो विचारू लागला, “मामी, तुम्ही कधी आलात?” (मामाच्या मुलीशी लग्न करायची प्रथा असल्याने तेव्हा जावई सासूसासऱ्यांना मामामामी म्हणत असे आणि बायका आपल्या सासूला आत्याबाई म्हणत). सखूबाई लाजून मुरका मारून म्हणू लागली, “असं काय ते? मी नाही का ती?” आपली सासू इतके मुरके का मारते हे न कळलेल्या जावयाला सखूबाईने पदर दूर करून चेहरा दाखवला तेव्हा त्याला चक्कर यायची बाकी राहिली. “अगं, मी जिवंत असतांना तू हे केलंसच कसं?” मग सखूबाईने सगळी कथा सांगितली. इतक्या मूर्ख बायकोबरोबर कसा काय संसार करायचा या विचाराने आपल्यासाठी इतक्या प्रेमाने वडे करणाऱ्या बायकोला त्याने घराबाहेर काढली. ( त्याकाळीच नवरे असं करीत असं नाही अजूनही करीत असतील कदाचित ) पण सखूबाई खरंच मूर्ख होती की बायकांनी शिक्षण घेऊ नये, चूल आणि मूल सांभाळावी या पितृसत्ताक मानसिकतेची बळी होती?